ZASADY ZAPOBIEGANIA MALARII

Zapobieganie szerzeniu malarii w skali krajowej polega na likwidacji miejsc lęgowych komarów i ich dostępu do ludzi (stosowanie opylania domostw insektycydami, korzystanie z moskitier), wczesnym rozpoznawaniu i leczeniu przypadków malarii u ludzi, zapobieganiu epidemiom malarii oraz na edukacji społeczności o ryzyku malarii i możliwościach jej zapobiegania. Indywidualnie zapobiega się malarii przez unikanie kontaktu z komarem i chemioprofilaktykę.

Spośród szacunkowej liczby ponad 250 tysięcy obywateli polskich wyjeżdżającychco roku, turystycznie lub służbowo, do stref występowania malarii, znaczny odsetek nie ma żadnych wiadomości o zagrożeniach zdrowotnych występujących w kraju docelowym, nie ma przeprowadzonych wymaganych szczepień ochronnych i nie ma wdrożonej właściwej chemioprofilaktyki malarii – właściwej, to znaczy w odpowiedniej dawce i przy użyciu leków, na które zarodźce malarii są w danej strefie i w danym państwie wrażliwe (strefy lekooporności: A, B i C wg WHO) . Należy przyjąć, że każdy z podróżujących do tzw. krajów tropikalnych powinien przed wyjazdem przeprowadzić badania lekarskie i mieć zaproponowane odpowiednie postępowanie profilaktyczne w jednej z Poradni Chorób Tropikalnych.

Odpowiedzialność biur turystycznych. Należy podkreślić, że wciąż liczne biura turystyczne (z najbardziej renomowanymi włącznie) nie informują uczestników egzotycznych wycieczek o zagrożeniach w tropiku, konieczności konsultacji lekarskich przed wyjazdem, ewentualnych szczepieniach i wskazaniach do przyjmowania leków przeciwmalarycznych przed wyjazdem, w trakcie pobytu i po powrocie do kraju. Informacje te są natomiast ich podstawowym obowiązkiem, ujętym precyzyjnie w artykule 13 Ustawy o turystyce z dnia 23 sierpnia 1997 roku (tekst jednolity: Dz.U. 2001, Nr 55, poz. 578).

W zapobieganiu malarii (nie dotyczy to żółtej gorączki, dengi i filarioz) istotne jest unikanie komarów rodzaju Anopheles głównie w czasie od zmroku do świtu, w niektórych okolicach cały rok, a w niektórych tylko w porze deszczowej lub krótko po niej. Kontakt z komarem utrudnia właściwe ubranie w godzinach wieczornych (długie rękawy i spodnie, grube skarpetki) i stosowanie na odkryte części ciała, zwłaszcza kark, dłonie i stopy, repelentów  odstraszających komary. Mieszkanie zabezpieczamy przez umieszczanie siatek w oknach i drzwiach wejściowych, stosowanie środków owadobójczych (trociczki, różnego rodzaju rozpylacze, elektrofumigatory), klimatyzację pomieszczeń i spanie pod moskitierami, o ile pomieszczenia nie są wolne od komarów. Intensywne prace prowadzone na świecie nad szczepionką przeciw malarii są jeszcze dalekie od osiągnięcia sukcesu.

Malarię przenoszą nie tylko komary. Człowiek może zarazić się poprzez przetaczanie zakażonej krwi, przeszczepianie zarażonych narządów, wielokrotne używanie tych samych niesterylizowanych strzykawek i igieł (dotyczy to głównie narkomanów) lub przypadkowe zakłucie się strzykawką zanieczyszczoną krwią chorego w okresie parazytemii (Kocięcka i wsp. 1990).